Web Sitesi Taşıma: Sunucu Değişikliği Nasıl Yapılır

Barındırma değiştirmek, çoğu işletmenin birkaç yılda bir yaptığı ve her seferinde tedirgin olduğu bir iştir. Tedirginliğin sebebi belli: işlem sırasında site erişilemez hâle gelirse veya e-postalar kaybolursa bunu müşteri fark eder. Oysa taşıma, sırası doğru kurulduğunda kesintisiz yapılabilen rutin bir operasyondur; sorunlar neredeyse her zaman atlanan bir hazırlık adımından çıkar.

Site taşırken kesinti olur mu?

Doğru yapıldığında olmaz. Bunun sebebi şudur: eski sunucu, yeni sunucu hazır olana kadar kapatılmaz. Yeni sunucuda site kurulup test edilir, ardından alan adının yönlendirmesi yeni adrese çevrilir. Yönlendirme değişikliği yayılırken bir kısım ziyaretçi eskiye, bir kısmı yeniye gider — ikisi de çalışır durumda olduğu için kimse kesinti görmez. Kesinti, yalnızca eski sunucu erken kapatıldığında veya yeni sunucu yeterince test edilmeden geçiş yapıldığında yaşanır.

Taşımadan önce envanter çıkarın

Taşınacak şey yalnızca dosyalar değildir. Unutulan kalemler, geçişten günler sonra "şu da çalışmıyormuş" şeklinde ortaya çıkar. En az şunları listeleyin:

• Site dosyaları ve varsa yükleme klasörleri (görseller, belgeler).
• Veritabanı ve bağlantı bilgileri.
• E-posta hesapları, kutulardaki iletiler, yönlendirmeler ve takma adlar.
• DNS kayıtlarının tamamı: A, AAAA, MX, TXT (SPF, DMARC, doğrulama kayıtları), CNAME, CAA.
• SSL sertifikası ve yenileme yöntemi.
• Zamanlanmış görevler (cron), varsa arka planda çalışan servisler.
• Üçüncü taraf bağlantılar: ödeme sağlayıcısı, kargo entegrasyonu, e-posta gönderim servisi. Bazıları sunucu IP adresine göre izin verir ve IP değişince çalışmaz.

Bu listeyi yazılı çıkarmak, taşımanın en çok işe yarayan adımıdır. Son madde özellikle atlanır ve geçişten sonra ödeme veya kargo entegrasyonunun sessizce durmasına yol açar.

TTL'i önceden düşürün

DNS kayıtlarının her birinin bir TTL değeri vardır: bu kaydın ne kadar süre önbellekte tutulacağını söyler. Varsayılan değer çoğu yerde birkaç saattir.

Geçişten bir gün önce TTL değerini 300 saniyeye (5 dakika) düşürün. Böylece geçiş anında yönlendirme hızla yayılır ve iki sunucu arasında bölünmüş trafik süresi kısalır. Geçiş tamamlandıktan ve her şeyin çalıştığını doğruladıktan sonra TTL'i eski değerine geri alın.

Bu tek adım, taşımayı "birkaç saat tedirgin bekleme"den "birkaç dakikalık geçiş"e çevirir.

Dosyalar ve veritabanı

Dosyaları taşırken dizin izinlerini ve gizli dosyaları (.htaccess, .env gibi) atlamamaya dikkat edin; en sık yaşanan "site açıldı ama bozuk görünüyor" durumu eksik yapılandırma dosyasından çıkar.

Veritabanında sıra önemlidir: önce dosyaları taşıyın, en son veritabanının yedeğini alıp aktarın. Aradaki sürede sitede yeni kayıt oluşursa (form mesajı, sipariş) o kayıtlar eski veritabanında kalır. Yoğun çalışan sitelerde bu yüzden geçiş, trafiğin en düşük olduğu saate planlanır.

Veritabanı aktarımından sonra bağlantı bilgilerini yeni sunucuya göre güncellemeyi unutmayın. Ayrıca site içinde eski sunucuya veya eski alan adına gömülü mutlak adresler varsa bunlar da düzeltilmelidir.

E-posta ayrı bir iştir

Barındırma değişikliğinde en çok veri kaybı e-posta tarafında yaşanır, çünkü kutulardaki iletiler dosya taşımasıyla gelmez.

Yeni sunucuda hesapları oluşturun, ardından mevcut iletileri IMAP üzerinden kopyalayın. Bu yöntem klasör yapısını, okunmuş/okunmamış durumlarını ve ekleri korur ve kaynak kutuya dokunmaz. Taşıma bittikten sonra eski hesapları hemen kapatmayın; MX kaydı yayılırken bir süre daha eski sunucuya e-posta düşebilir. Birkaç hafta açık tutup son gelenleri de aktarmak en güvenli yoldur.

Yayına almadan önce test edin

Yeni sunucu, alan adı henüz oraya yönlendirilmeden test edilebilir. Bilgisayarınızın hosts dosyasına yeni sunucunun IP adresini yazarak siteyi yalnızca kendi makinenizde yeni sunucudan açarsınız. Böylece ziyaretçiler eski sunucudan hizmet almaya devam ederken siz yenisini gerçek alan adıyla denersiniz.

Testte şunlara bakın: ana sayfa ve iç sayfalar açılıyor mu, form gönderimi çalışıyor mu, yönetim paneline girilebiliyor mu, görseller ve yüklenen dosyalar görünüyor mu, ödeme adımı sonuna kadar ilerliyor mu.

Geçiş anı

Her şey test edildiyse geçiş kısa sürer: alan adının A kaydını (ve gerekiyorsa MX kayıtlarını) yeni sunucuya çevirirsiniz. TTL düşük olduğu için yayılma dakikalar içinde tamamlanır.

Geçiş sırasında eski sunucuyu çalışır durumda bırakın. Bazı ziyaretçiler ve bazı ağlar eski kaydı bir süre daha kullanır; iki taraf da ayakta olduğu sürece bu görünmez.

SSL sertifikasını yeni sunucuda geçişten önce hazırlayın. Sertifika doğrulaması alan adının yönlendirmesine bakıyorsa geçişten hemen sonra üretin — bu aradaki kısa pencerede tarayıcılar güvenlik uyarısı gösterebilir.

Geçişten sonra kontrol listesi

• Site her iki adreste de (www'lu ve www'suz) açılıyor mu?
• SSL geçerli mi, tarayıcı uyarı veriyor mu?
• Form gönderimi e-posta olarak ulaşıyor mu?
• Yeni adresten gönderilen e-posta spam'e düşüyor mu? SPF, DKIM ve DMARC kayıtları yeni sunucuya göre güncellendi mi?
• Zamanlanmış görevler çalışıyor mu?
• Arama motoru sayfaları normal tarıyor mu, sunucu hatası görüyor mu?
• İç bağlantılar ve dosya adresleri kırık mı?

Son maddeyi elle kontrol etmek zordur; bir bağlantı denetimi çalıştırmak taşıma sonrası ortaya çıkan kırık adresleri hızla gösterir.

Geri dönüş planı

Taşımanın en rahatlatıcı yanı, geri dönüşün kolay olmasıdır — eski sunucu ayakta olduğu sürece. Bir sorun çıkarsa DNS kaydını eskiye çevirirsiniz ve TTL düşük olduğu için birkaç dakikada geri dönersiniz.

Bu yüzden eski barındırmayı geçişten hemen sonra iptal etmeyin. En az iki hafta, mümkünse bir ay açık tutun. O süre boyunca hem geri dönüş imkânınız olur hem gözden kaçan bir dosya çıkarsa kaynağına ulaşırsınız.

Sık yapılan hatalar

1. Eski sunucuyu erken kapatmak. Kesintilerin ve veri kayıplarının başlıca sebebi.
2. DNS kayıtlarının tamamını kopyalamamak. Yalnızca A kaydını taşıyıp doğrulama TXT kayıtlarını unutmak, e-posta ve üçüncü taraf entegrasyonlarını sessizce bozar.
3. TTL'i düşürmeden geçmek. Yayılma saatlere yayılır, bölünmüş trafik süresi uzar.
4. Yedek almadan başlamak. Taşıma öncesi tam yedek, geri dönüşün son güvencesidir.
5. E-posta taşımasını sonraya bırakmak. MX değiştikten sonra eski kutuya erişim zorlaşır.

Sık sorulanlar

Taşıma ne kadar sürer? Hazırlık dahil küçük bir site için yarım gün, orta ölçekli bir e-ticaret için bir iş günü makul bir tahmindir. Geçiş anının kendisi dakikalarla ölçülür.

Arama sıralamam etkilenir mi? Adresler değişmediği sürece hayır. Sıralamayı etkileyen şey taşımanın kendisi değil, taşıma sırasında oluşan uzun kesintiler veya kırılan adreslerdir.

Alan adını da değiştiriyorsam? O zaman iş taşımadan ibaret değildir: eski adresleri yenisine 301 kalıcı yönlendirme ile eşlemeniz ve eski alan adını en az bir yıl elinizde tutmanız gerekir.

Mevcut DNS kayıtlarınızı taşımadan önce kaydetmek ve geçişten sonra doğrulamak için DNS Sorgulama aracını, taşıma sonrası kırık bağlantıları tespit etmek için Bağlantı Kontrolü aracını kullanabilirsiniz.