Web Sitesi Bakımı: Kapsam ve Öncelikler

Yayına alınan bir web sitesinin bakım ihtiyacı çoğu zaman tartışma konusu olur. Bakım kaleminin bir bölümü gerçekten zorunludur ve ihmali maliyetli sonuçlar doğurur; bir bölümü ise zorunluymuş gibi sunulan isteğe bağlı hizmetlerdir.

Web sitesi bakımı gerçekten gerekli mi?

Bakımın bir kısmı gerçekten zorunludur: güvenlik güncellemeleri, düzenli yedekleme, SSL ve alan adı yenilemeleri ile çalışırlık kontrolü. Bunlar ihmal edildiğinde site ele geçirilebilir veya bir anda tamamen kapanabilir. Buna karşılık aylık içerik güncellemesi ve raporlama isteğe bağlıdır; ihtiyacınız yoksa bakım paketinden çıkarılabilir.

Gerçekten gerekli olanlar

Güvenlik güncellemeleri

Bu, listenin tartışmasız birinci maddesidir. WordPress, eklentiler, sunucu yazılımı ve SSL sertifikası düzenli güncellenmelidir.

Güncellenmeyen bir sitede olanlar teorik değildir: yaygın kullanılan bir eklentide açık bulunur, otomatik tarayıcılar internetteki tüm kurulumları tarar, siteniz zararlı kod enjekte edilerek spam sayfaları yayınlamaya başlar. Bunu genelde Google "bu site zararlı olabilir" uyarısı gösterdiğinde fark edersiniz — yani müşterileriniz de görmüş olur.

Temizlemek, güncellemekten kat kat pahalıdır ve arama motoru güvenini geri kazanmak haftalar sürer.

Yedekleme

Düzenli, otomatik ve geri yüklemesi denenmiş yedek. Sonuncusu gözden kaçar: alınıp hiç test edilmemiş bir yedek, yedek sayılmaz. Sunucu arızası, hatalı güncelleme veya yanlışlıkla silme durumunda tek güvenceniz budur.

Yedeğin sunucunun kendisinden başka bir yerde durması gerekir. Sunucu giderse yedek de giderse iş görmez.

Alan adı ve SSL takibi

Alan adının süresi dolarsa site tamamen kapanır. SSL sertifikası dolarsa tarayıcılar "güvenli değil" uyarısı gösterir ve ziyaretçilerin çoğu geri döner.

İkisi de otomatik yenilenebilir; ama otomatik yenilemenin çalıştığını kontrol eden biri olmalı. Ödeme kartının süresi dolduğunda otomatik yenileme sessizce başarısız olur.

Çalışırlık kontrolü

Sitenin ayakta olduğunu ve formların çalıştığını düzenli doğrulamak. En sık karşılaştığımız sessiz arıza, iletişim formunun çalışmayı bırakmasıdır: sayfa açılır, form gönderilir, "teşekkürler" mesajı çıkar ama e-posta hiç ulaşmaz. Aylarca fark edilmeyebilir.

Ayda bir gerçek bir test gönderimi yapmak bunu çözer.

Faydalı ama şart olmayanlar

• Aylık performans raporu. Bilgilendirici, ama sitenizin çalışmasına katkısı yok.
• Küçük içerik güncellemeleri. Panel varsa kendiniz de yapabilirsiniz.
• Sürekli tasarım rötuşları. Site kötü tasarlanmadıysa gerek yoktur.

Bunlar kötü hizmet değildir; sadece "bakım" başlığı altında zorunlu gibi sunulmamalıdır.

Gerekmediği hâlde satılanlar

• "SEO bakımı" adı altında hiçbir somut iş yapılmaması. Her ay aynı raporun gönderilmesi bir çalışma değildir. Ne yapıldığı somut olarak yazılmalıdır.
• Kullanılmayan eklentilerin lisansları. Yılda bir gözden geçirin.
• Gereksiz yere yüksek hosting paketi. Trafiğiniz artmadıysa paketi büyütmenin faydası yoktur.

Ne sıklıkla ne yapılmalı

Bu tabloyu kendiniz de uygulayabilirsiniz; bakım hizmeti almanın anlamı, birinin bunu unutmadan yapması ve bir şey ters gittiğinde müdahale edebilmesidir.

Kendiniz kontrol edebilecekleriniz

Teknik ekibiniz yoksa bile birkaç kontrolü kendiniz yapabilirsiniz:

• Kırık bağlantı taraması: Bağlantı Kontrolü aracına adresinizi girin.
• Hız ölçümü: Site Hız Testi ile mobil ve masaüstü performansını görün.
• Arama görünümü: Meta Etiket Önizleme ile sayfanızın Google'da ve paylaşımlarda nasıl göründüğünü kontrol edin.
• E-posta sağlığı: Mail Sağlık Kontrolü ile giden e-postalarınızın spam'e düşme riskini ölçün.

Bunlar ücretsizdir ve kayıt gerektirmez.

İhmalin gerçek maliyeti

Bakımdan tasarruf edip sonradan ödenen bedeller:

Hacklenen site. Temizlik, yedekten dönüş, güvenlik denetimi ve arama motoru güveninin geri kazanılması. Toplam maliyet, yıllık bakımın çok üzerindedir.

Kaybedilen talepler. Çalışmayan form, ulaşmayan e-posta. Bu kaybı hiç fark etmezsiniz; sadece "işler durgun" dersiniz.

Süresi dolan alan adı. Kapanan site, kesilen e-postalar. Bazı durumlarda alan adı başkası tarafından alınır.

Yavaşlayan site. Güncellenmeyen eklentiler ve büyüyen veritabanı zamanla siteyi ağırlaştırır; hem ziyaretçi hem sıralama kaybedersiniz.

Bakım anlaşmasında sorulacaklar

• Hangi işler her ay yapılıyor? Liste hâlinde yazılı olsun.
• Yedek nereye alınıyor, geri yükleme test ediliyor mu?
• Acil durumda yanıt süresi nedir?
• Site hacklenirse temizlik dahil mi, ayrı mı ücretlendiriliyor?
• Yapılan işler raporlanıyor mu?
• Anlaşma biterse erişimler ve yedekler size devrediliyor mu?

Bakımı kendiniz yapacaksanız: aylık rutin

Dışarıdan hizmet almak istemiyorsanız, ayda bir saatinizi ayırıp şu sırayı izleyin:

1. Yedek al ve yedeğin boyutunu kontrol et. Boyut aniden küçüldüyse bir şeyler ters gitmiştir.
2. Güncellemeleri uygula. Önce yedek, sonra güncelleme — bu sıra asla değişmesin.
3. Siteyi gözle gez. Ana sayfa, bir hizmet sayfası, iletişim formu, varsa sepet akışı.
4. Gerçek bir form gönderimi yap. E-posta ulaşıyor mu?
5. Hız ölç. Geçen aya göre belirgin yavaşlama var mı?
6. Kırık bağlantı tara.
7. Sertifika ve alan adı süresini kontrol et.

Yedeği güncellemeden önce almak kritik. Güncelleme bir eklentiyi bozarsa tek çıkış yolunuz odur.

Hosting seçimi bakımın bir parçasıdır

Bakım maliyetlerinin bir kısmı aslında yanlış hosting tercihinden doğar:

• Paylaşımlı hosting ucuzdur ama komşu sitelerin yükünden etkilenirsiniz. Küçük tanıtım siteleri için yeterlidir.
• Sanal sunucu (VPS) daha fazla kontrol verir, karşılığında yönetim bilgisi ister.
• Yönetilen hosting pahalıdır ama güncelleme, yedek ve güvenlik dahil gelir; kendi ekibi olmayan işletmeler için toplamda ucuza gelebilir.

Seçerken bakılacaklar: günlük otomatik yedek var mı, SSL dahil mi, PHP sürümü güncel mi, destek gerçekten yanıt veriyor mu.

Bir şey ters gittiğinde ne yapmalı

Site hacklendiğinde veya aniden bozulduğunda panikle yapılan müdahaleler durumu kötüleştirir. Sıra şöyle olmalı:

1. Siteyi bakım moduna al. Ziyaretçi zararlı içerikle karşılaşmasın.
2. Mevcut hâlin yedeğini al. Bozuk hâli de olsa, kanıt ve karşılaştırma için gerekir.
3. Şifreleri değiştir. Panel, hosting, veritabanı, FTP.
4. Temiz bir yedekten dön. Hangi tarihten sonrasının bozulduğunu tespit edin.
5. Açığı kapat. Aynı açık duruyorsa aynı gün tekrar girilir.
6. Search Console'dan yeniden inceleme iste. Google uyarı gösteriyorsa bu adım şart.

Bu listenin en çok atlanan maddesi beşincisidir: temizlik yapılır ama giriş yolu kapatılmaz.

Bakım gerçekten yapılıyor mu, nasıl anlarsınız

Hizmet alıyorsanız şunları isteyin:

• Yapılan işlerin tarihli listesi (hangi eklenti hangi sürüme çıkarıldı)
• Yedeklerin nerede tutulduğu ve en son ne zaman test edildiği
• Ay içinde tespit edilen sorunlar ve yapılan müdahaleler

Bunlar verilemiyorsa muhtemelen düzenli bir iş yapılmıyordur.

Bakım teklifini değerlendirirken sorulacak soru "gerekli mi" değil, "hangi kalemler gerekli"dir. Güvenlik güncellemesi ve yedekleme pazarlık konusu değildir; geri kalanı ihtiyacınıza göre çıkarılabilir.

Sitenizin mevcut durumunu konuşmak isterseniz bize ulaşın.