Web Sitesi Sahipliği ve Devir Süreci

Bir web sitesi tek bir varlık değildir. Alan adı, barındırma, kaynak dosyalar ve içerik ayrı ayrı ele alınması gereken parçalardır ve sahiplikleri birbirinden bağımsızdır. Bu ayrımın baştan netleştirilmemesi, ajans değişikliği veya devir aşamasında en sık yaşanan sorunların kaynağıdır.

Web sitemin sahibi kim?

Bir web sitesi dört ayrı parçadan oluşur ve sahiplikleri birbirinden bağımsızdır: alan adı, barındırma hesabı, kaynak dosyalar ve içerik. Alan adı her koşulda işletmenin kendi hesabında kayıtlı olmalıdır; ajans hesabına kayıtlıysa bu, ilişki bittiğinde en büyük risk kalemidir. İçerik ve veri her zaman size aittir.

Bir sitenin dört parçası

Bu ayrımı bilmeden yapılan anlaşmalar sonradan sorun çıkarıyor. En sık yaşanan örnek: alan adı ajansın kendi hesabında açılmış oluyor ve iş ilişkisi bittiğinde işletme kendi adresine erişemiyor.

Alan adı: pazarlık konusu değil

Alan adınız markanızdır. Yıllarca biriktirdiğiniz arama sıralaması, kartvizitlerinize bastığınız adres, e-posta adresleriniz — hepsi ona bağlı.

Kimin adına kayıtlı olduğunu nasıl kontrol edersiniz? Alan adı sorgulama araçlarıyla kayıt bilgilerini görebilirsiniz; ancak çoğu kayıt gizlilik koruması altında olduğu için asıl belirleyici, kayıt firmasındaki hesabın kime ait olduğudur. Bu hesaba sizin girip giremediğinize bakın.

Domain Sorgulama aracıyla alan adınızın kayıt ve bitiş tarihlerini görebilirsiniz.

Ajans açtıysa ne yapmalı? Devir talep edin. Alan adı transferi standart bir işlemdir: kayıt firması size bir transfer kodu verir, siz kendi hesabınıza taşırsınız. Bu işlem birkaç gün sürer ve genelde alan adının süresini bir yıl uzatır.

En kötü senaryo: İletişim kurulamayan bir kişide kalan alan adı. Süresi dolduğunda serbest kalır ve başkası alabilir. Bu yüzden kontrolü ertelemeyin.

Hosting: erişim sizde olmalı

Hosting hesabının sizin adınıza olması, en azından yönetim paneline erişebilmeniz gerekir. Aksi hâlde ajans değiştirdiğinizde sitenizin dosyalarını alamazsınız.

Devir sırasında istemeniz gerekenler:

• Hosting paneli kullanıcı adı ve şifresi
• FTP/SFTP bilgileri
• Veritabanı erişim bilgileri
• E-posta hesaplarının yönetim erişimi

E-posta özellikle önemli: kurumsal e-postalarınız aynı sunucuda duruyorsa, hosting'i kaybetmek yazışma geçmişinizi de kaybetmek demektir. Taşıma gerekiyorsa IMAP Taşıma aracı klasör yapısını koruyarak aktarım yapar.

Kaynak dosyalar: neyin teslim edileceği baştan yazılmalı

Burada uygulamada iki farklı yaklaşım var ve ikisi de meşru:

Tam teslim. Tasarım kaynakları ve kod size verilir; başka bir ekiple devam edebilirsiniz. Kurumsal projelerde standart budur.

Kullanım hakkı. Ajans kendi geliştirdiği altyapıyı size kiralar; kaynak kod teslim edilmez. Hazır platform kullanan modellerde yaygındır ve daha düşük maliyetli olabilir.

Sorun, hangisinin geçerli olduğunun hiç konuşulmamasıdır. Sözleşmede yazmıyorsa, iş bittiğinde taraflar farklı şeyler bekler. Teklif aşamasında tek bir cümle yeterlidir: "Proje sonunda kaynak dosyalar teslim edilecek mi?"

İçerik ve veri her zaman sizindir

Metinleriniz, ürün fotoğraflarınız, müşteri form kayıtlarınız ve varsa üyelik verileriniz size aittir. Bunların dışa aktarılabilir olması gerekir.

KVKK açısından da önemli: form üzerinden topladığınız kişisel verilerin sorumlusu sizsiniz. Bu veriler nerede tutuluyor, kimler erişebiliyor, ne kadar saklanıyor — bunları bilmeniz gerekir.

Devir kontrol listesi

Yeni bir ekibe geçerken veya mevcut durumu netleştirirken:

• Alan adı kayıt hesabı işletme adına ve giriş bilgileri elimde
• Alan adı bitiş tarihi biliniyor, otomatik yenileme açık
• Hosting paneli erişimi elimde
• FTP ve veritabanı bilgileri teslim alındı
• E-posta hesaplarının yönetimi elimde
• Kaynak dosyalar teslim alındı (sözleşmede varsa)
• Yönetim paneli yönetici hesabı benim adıma
• Google Search Console ve analiz hesapları benim hesabıma bağlı
• Google İşletme Profili sahipliği bende
• SSL sertifikası ve yenilemesi tanımlı
• Site yedeği elimde

Son madde çoğu zaman atlanır: devir sırasında sitenin tam bir yedeğini isteyin. Sonradan bir şey eksik çıkarsa tek dayanağınız o olur.

Google hesapları da devrin parçası

Search Console ve analiz hesapları çoğu zaman ajansın kendi Google hesabı altında açılır. Bu, ilk kurulumda pratiktir ama devirde sorun çıkarır: yıllarca biriken veri geçmişi o hesapta kalır.

Doğrusu, bu servislerin işletmenin kendi Google hesabıyla kurulup ajansa kullanıcı yetkisi verilmesidir. Böylece yetki istendiğinde kaldırılır, veri geçmişi sizde kalır.

Aynısı Google İşletme Profili için de geçerli ve orada durum daha kritiktir: profilin sahipliği başkasındaysa, işletmenizin harita kaydını yönetemezsiniz.

Yeni ajansla çalışmaya başlarken

Devraldığınız siteyle ilgili ilk gün sorulacaklar:

• Site hangi altyapıda çalışıyor?
• Son yedek ne zaman alındı, nerede duruyor?
• Hangi eklentiler/servisler ücretli ve ne zaman yenileniyor?
• Bilinen bir güvenlik açığı veya güncellenmemiş bileşen var mı?
• Sitede çalışmayan bir şey var mı (form, ödeme, entegrasyon)?

Bu soruların cevabı, devralınan işin gerçek durumunu ilk günden ortaya koyar.

Sık sorulanlar

Ajans kaynak kodu vermek zorunda mı? Sözleşmede öyle yazıyorsa evet. Yazmıyorsa taraflar arasında yorum farkı doğar; bu yüzden baştan netleştirin.

Alan adını ajans devretmiyorsa ne yaparım? Kayıt firmasıyla iletişime geçin. Alan adının işletmeniz adına tescil edildiğini belgeleyebiliyorsanız, firmalar genelde bir uyuşmazlık süreci işletir.

Siteyi başka bir hosting'e taşımak sıralamamı etkiler mi? Adresler değişmiyorsa hayır. Taşıma sırasında kısa bir kesinti yaşanabilir; DNS geçişini düşük TTL ile planlamak bunu azaltır.

Devir sırasında sitenin çalışması durur mu? Doğru planlandığında hayır. Yeni sunucuya kurulum yapılır, test edilir, sonra yönlendirme değiştirilir.

Bu dört parçanın kimde olduğunu bugün bilmiyorsanız, öğrenmek için ajansla yollarınızın ayrılmasını beklemeyin. Kayıt firmasına girip hesabın sizde olduğunu doğrulamak on dakika sürer.

Alan adınızın kayıt bilgilerini Domain Sorgulama aracıyla görebilirsiniz.