Site Hızı Nasıl Ölçülür ve İyileştirilir

Sayfa hızı hem ziyaretçinin sabrını hem arama sıralamasını etkiler. Ancak "site yavaş" tek başına bir teşhis değildir: sunucunun geç cevap vermesi, görsellerin ağır olması ve sayfanın açılırken zıplaması birbirinden tamamen farklı sorunlardır ve çözümleri de farklıdır.

Sitem neden yavaş açılıyor?

Yavaşlığın büyük çoğunluğu dört sebepten birine iner: optimize edilmemiş görseller, sayfaya eklenen çok sayıda dış servis (sohbet aracı, analitik, reklam pikseli), yavaş cevap veren barındırma ve geç yüklenen yazı tipleri. Hangisi olduğunu tahmin etmeye çalışmak yerine ölçmek gerekir; çünkü dördü de dışarıdan aynı görünür, oysa biri dakikalar içinde çözülürken diğeri barındırma değişikliği gerektirir.

Hangi ölçütlere bakılır

Üç ölçüt sayfanın kullanıcı tarafındaki gerçek deneyimini özetler:

Bunlara bir de TTFB eklenir: sunucunun ilk baytı göndermesine kadar geçen süre. 200 ms altı iyi, 600 ms üstü barındırma tarafında sorun olduğunun işaretidir.

CLS çoğu sitede en çok ihmal edilen ölçüttür. Ölçüsü belirtilmemiş bir görsel veya sonradan yüklenen bir reklam alanı, kullanıcı tam okumaya başladığında metni aşağı itiyorsa CLS yüksektir. Bu, hız kadar can sıkıcıdır ama hız testinde saniye olarak görünmediği için gözden kaçar.

Ölçüm nasıl yapılır

İki tür veri vardır ve ikisi farklı şey söyler:

• Laboratuvar verisi: Kontrollü koşullarda yapılan tek seferlik ölçüm. Değişikliğin işe yarayıp yaramadığını hızlıca görmek için uygundur.
• Saha verisi: Gerçek ziyaretçilerden toplanan veri. Asıl gerçeği bu söyler; laboratuvar iyi çıkarken saha kötü çıkabilir, çünkü ziyaretçilerinizin cihazı ve bağlantısı test ortamınızdan zayıftır.

Ölçümü mobil öncelikli yapın. Masaüstünde 1,8 saniyede açılan bir sayfa, orta seviye bir telefonda 4 saniyeyi bulabilir ve ziyaretçilerin çoğu oradan geliyor.

Neyi önce düzeltmeli

Sıra önemlidir, çünkü ilk iki madde çoğu sitede toplam kazancın büyük kısmını verir:

1. Görseller. Kameradan çıktığı hâliyle yüklenmiş bir fotoğraf 3-5 MB olabilir; WebP'ye çevrilip gerçek gösterim genişliğine ölçeklendiğinde 100-200 KB'a iner.
2. Gereksiz dış servisler. Kullanılmayan sohbet aracı, ikinci analitik, denenip unutulmuş piksel. Her biri ayrı bir bağlantı ve ayrı bir gecikme demektir.
3. Yazı tipleri. Gereğinden fazla ağırlık ve dil desteği yüklemek yaygın bir israftır; font-display: swap metnin font gelene kadar görünmesini sağlar.
4. Barındırma. TTFB sürekli yüksekse yukarıdaki üç madde ne kadar düzeltilse de taban süre değişmez.

Her adımdan sonra tekrar ölçün. Aynı anda beş değişiklik yapıp sonuca bakmak, hangisinin işe yaradığını öğrenmenizi engeller.

Ne kadar iyileşme beklemeli

Hiç optimize edilmemiş bir sitede yalnızca görselleri düzenlemek çoğu zaman sayfa ağırlığını yarıya indirir. Buna karşılık zaten optimize edilmiş bir sitede son 200 milisaniyeyi kazanmak ciddi emek ister ve genelde buna değmez. Hedefi "mümkün olan en hızlı" değil, "eşiklerin iyi tarafında" olarak koyun.

İki araç neden farklı sonuç veriyor

Aynı sayfayı iki farklı araçla ölçüp farklı skorlar görmek olağandır ve araçlardan biri yanlış demek değildir. Ölçüm noktasının konumu, benzetilen bağlantı hızı, önbelleğin dolu olup olmaması ve o anki sunucu yükü sonucu değiştirir.

Bu yüzden mutlak skoru kovalamak yerine kendi ölçümünüzü kendinizle karşılaştırın: değişiklikten önce ve sonra, aynı araçla, birkaç kez ölçüp ortalamaya bakın. Tek ölçümdeki 8 puanlık iyileşme gürültü olabilir; üç ölçümün ortalamasında görülen iyileşme gerçektir.

Sayfa ağırlığı için gerçekçi hedefler

Kesin bir üst sınır yoktur ama pratikte şu aralıklar iş görür: tanıtım sayfası için 1 MB altı rahat, 2 MB'a kadar kabul edilebilir, 3 MB üstü yavaş bağlantıda belirgin şekilde zorlanır. İstek sayısında da benzer bir mantık geçerlidir; 50 isteğin altı sağlıklı, 100 üstü genelde temizlenmesi gereken bir birikim olduğunu gösterir.

Ürün listeleme ve galeri sayfaları doğal olarak daha ağırdır. Orada kazanç, görselleri küçültmekten çok ekranda görünmeyenleri sonradan yüklemekten gelir.

Kolayca gözden kaçan üç yavaşlatıcı

1. Ana sayfada otomatik oynatılan video. Çoğu zaman birkaç MB'lık bir dosyadır ve ziyaretçilerin büyük kısmı onu izlemeden aşağı kaydırır.
2. Yönlendirme zincirleri. http → https → www → son adres şeklinde uzayan her adım ayrı bir gidiş dönüş demektir. Tek adımda hedefe gidin.
3. Eklenti birikimi. Denenip kaldırılmamış eklentiler kendi CSS ve JS dosyalarını yüklemeye devam eder. Yılda bir yapılan temizlik sayfa ağırlığında şaşırtıcı fark yaratır.

Ne zaman "yeterince hızlı" denir

Ölçütlerin iyi tarafındaysanız ve ziyaretçiden şikâyet gelmiyorsa, kalan milisaniyeleri kovalamak yerine içerik ve dönüşüm tarafına dönmek daha çok kazandırır. Hız bir eşiktir; eşiği geçtikten sonra her ek kazancın getirisi hızla azalır.

Önbellek ve CDN ne kadar işe yarar

Önbellek, aynı ziyaretçinin ikinci ziyaretinde dosyaları yeniden indirmemesini sağlar; CDN ise dosyaları ziyaretçiye coğrafi olarak yakın sunuculardan dağıtır. İkisi de gerçek kazanç sağlar ama sınırları vardır.

Önbellek ilk ziyareti hızlandırmaz. Sitenize ilk kez gelen bir kullanıcı her dosyayı sıfırdan indirir; dolayısıyla yeni ziyaretçi kazanmayı hedefliyorsanız asıl iş yine dosya boyutlarını küçültmektir.

CDN ise uzak coğrafyalardaki ziyaretçiler için belirgin fark yaratır. Ziyaretçilerinizin tamamı sunucunuzla aynı ülkedeyse kazanç sınırlı kalır. Buna karşılık CDN'in ikinci bir faydası vardır: ani trafik artışlarında kaynak sunucuyu korur.

Önbellekte dikkat edilecek tek nokta, dosya adı değişmeden içerik değiştirmemektir. Uzun süreli önbellek başlığı verilmiş bir görseli aynı adla değiştirirseniz, ziyaretçiler aylarca eski hâlini görmeye devam eder. Çözüm, dosya adına veya adresine sürüm eklemektir.

Hız iyileştirmesi neyi değiştirir, neyi değiştirmez

Hızlanma doğrudan bir sıralama sıçraması getirmez. Etkisi dolaylıdır ve iki yoldan gelir: ziyaretçi sayfayı terk etmeden içeriği görür, ve arama motoru sitenizi tararken daha çok sayfaya ulaşır.

Buna karşılık dönüşüm tarafındaki etki daha nettir. Yavaş açılan bir teklif formu doldurulmadan terk edilir; bu, sıralamadan bağımsız olarak doğrudan kayıptır.

Sık sorulanlar

Skor 100 olmak zorunda mı? Hayır. Skor bir araç göstergesidir, hedef değildir. Ölçütlerin iyi tarafında olmak yeterlidir; kalan puanları kovalamak genelde emeğe değmez.

Görselleri küçültünce kalite düşer mi? WebP'de 80-85 kalite değeri çoğu fotoğrafta gözle ayırt edilmez. Ürün görsellerinde 90 tercih edilebilir.

Sitem hızlandı ama skor değişmedi, neden? Ölçüm koşulları her seferinde aynı değildir. Birkaç ölçümün ortalamasına ve saha verisine bakın; tek bir ölçüm yanıltır.

Sitenizin bugünkü durumunu Site Hız Testi ile ölçebilir, görsellerinizi Toplu Görsel Sıkıştırma aracıyla küçültebilirsiniz.