Alan Adı Yaşam Döngüsü: Kayıt, Yenileme, Düşme

Alan adı satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır. Bu ayrımı bilmeyen işletmeler yenileme tarihini bir ayrıntı sanır ve süre dolduğunda site ile e-postaların aynı anda durmasıyla karşılaşır. Üstelik süre dolduğu an ad hemen serbest kalmaz; arada birkaç aşama vardır ve bu aşamaların maliyeti birbirinden çok farklıdır.

Alan adı kimden alınır?

Alan adları kayıt firmalarından (registrar) alınır. Bunlar, uzantının kayıt otoritesi (registry) ile son kullanıcı arasındaki yetkili aracılardır. .com gibi genel uzantılarda yetkilendirmeyi ICANN yapar; .com.tr gibi ülke uzantılarında yetki ilgili ulusal otoritededir.

Bir de bayiler (reseller) var: kendi adına kayıt yapmayan, yetkili bir firmanın altında satış yapan aracılar. Bayiden almak baştan daha ucuz görünebilir ama sorun çıktığında muhatap zinciri uzar. Alan adınızın hangi firmada kayıtlı olduğunu ve o firmadaki hesaba sizin erişip erişmediğinizi bilmek, fiyat farkından çok daha önemlidir.

ICANN ne yapıyor

ICANN, alan adı sisteminin kurallarını belirleyen kâr amacı gütmeyen kuruluştur. Sizinle doğrudan bir ilişkisi olmaz, ama koyduğu kurallar günlük hayatınıza değer:

• Doğrulama zorunluluğu: kayıt sırasında verdiğiniz e-posta adresi doğrulanmalıdır. Doğrulanmazsa alan adı askıya alınır. Bu yüzden kayıt e-postası her zaman erişebildiğiniz bir adres olmalı.
• Transfer kuralları: yeni alınan veya yeni transfer edilmiş bir alan adı 60 gün boyunca başka firmaya taşınamaz.
• Ücret kalemleri: her kayıt üzerinden alınan küçük bir ICANN ücreti vardır; faturada ayrı satır olarak görürsünüz.

Süre dolduğunda ne oluyor

Yenilenmeyen bir alan adı doğrudan başkasına geçmez; sırayla şu aşamalardan geçer. Süreler uzantıya ve firmaya göre değişir, aşağıdaki değerler .com için tipik olanlardır.

En kritik ayrım ilk iki satır arasındadır. Süre dolduktan sonraki ilk günlerde yenileme normal ücretle yapılır; kurtarma aşamasına düşerse aynı ad için çoğu zaman kat kat fazla ödersiniz. Bu yüzden "nasıl olsa geri alırız" düşüncesi pahalıya patlar.

Site ve e-postanın durması ise ilk aşamada, yani süre dolduğu gün başlar. Müşteriye giden faturalar bile ulaşmaz.

Kaç yıllığına alınmalı

Uzun süreli kaydın arama sıralamasına etkisi yoktur; bu yaygın ama yanlış bir inanıştır. Buna karşılık birden fazla yıl almak yenilemeyi unutma riskini azaltır ve fiyat artışlarından bir süre korur.

Pratik yaklaşım: markanızın esas alan adını 2-5 yıllığına alın, denemek için tuttuğunuz ikincil adları yıllık bırakın.

Unutmayı önleyen üç ayar

1. Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı ödeme kartının son kullanma tarihini takip edin. En sık yaşanan senaryo, otomatik yenilemenin açık ama kartın süresinin dolmuş olmasıdır.
2. Uyarı e-postalarının gittiği adresi kontrol edilebilir tutun. Ayrılan bir çalışanın kutusuna düşen yenileme uyarısını kimse görmez.
3. Bitiş tarihini takvime yazın. Kayıt firmasından bağımsız, kendi takviminizde bir hatırlatma bulunsun.

Transfer nasıl işler

Kayıt firmasını değiştirmek isterseniz sıra şudur: mevcut firmadan transfer kodunu (EPP/auth kodu) alırsınız, alan adının transfer kilidini kaldırırsınız, yeni firmada transfer başlatırsınız ve kayıt e-postasına gelen onayı verirsiniz. İşlem genelde 5-7 gün sürer ve tamamlandığında süre bir yıl uzar.

İki noktaya dikkat: yeni alınmış veya yeni transfer edilmiş adlar 60 gün transfer edilemez, ve transfer sırasında DNS ayarları taşınmaz. Geçişten önce mevcut DNS kayıtlarınızın (site, e-posta, doğrulama kayıtları) bir kopyasını almazsanız transfer bittiğinde site ve e-posta durur.

Gizlilik koruması

Kayıt bilgileri kamuya açık sorgularda görünebilir. Gizlilik koruması (whois privacy), kişisel bilgilerinizin yerine kayıt firmasının bilgilerini gösterir.

Bireysel kayıtlarda faydalıdır. Kurumsal kayıtlarda zaten şirket bilgisi göründüğü için gerekliliği azdır; bazı uzantılarda ise gizlilik desteklenmez. Koruma açıkken bile alan adının sahibi sizsiniz, yalnızca görünürlük değişir.

Devralırken kontrol edilecekler

Bir alan adını başkasından devralıyorsanız veya ajans değişikliğinde teslim alıyorsanız üç şeye bakın: kayıt firmasındaki hesap kime ait, bitiş tarihi ne zaman, ve kayıt e-postası hangi adres. Bu üçü netleşmeden yapılan devir yarım kalmış sayılır — alan adına erişemiyorsanız site sizin değil demektir.

Uzantıya göre değişenler

Yukarıdaki aşamalar .com için tipik olanlardır; her uzantı aynı takvimi izlemez.

.com.tr gibi ülke uzantılarında süreler ve kurtarma koşulları ulusal otoritenin kurallarına bağlıdır. Bazı yeni uzantılarda kurtarma aşaması hiç bulunmaz ve süre dolduktan kısa süre sonra ad doğrudan serbest kalır. Alan adınızın uzantısına özel kuralları, kayıt firmanızın bilgi sayfasından bir kez okumak yeterlidir.

Yenileme ücretleri de uzantıya göre ciddi biçimde değişir. Bazı uzantılarda ilk yıl kampanyalı satılır, yenileme fiyatı ise kat kat yüksektir. Kampanyalı bir ad alırken yenileme fiyatına bakmak, kayıt fiyatına bakmaktan daha önemlidir.

Alan adınız düştüyse

Süre dolduysa ilk yapılacak şey kayıt firmasına girip mevcut durumu görmektir. Hangi aşamada olduğunuz ödeyeceğiniz tutarı belirler.

Kurtarma aşamasındaysa yenileme kendiliğinden yapılamaz; firmadan kurtarma talebi açmanız gerekir ve bu işlem birkaç gün sürebilir. Ad serbest kalmışsa artık ilk gelen alır — bekleyip yeniden kayıt açılmasını ummak yerine, adı izleyen bir servise kaydolmak veya alternatif bir ada geçmek daha gerçekçidir.

Değerli bir alan adı serbest kaldığında genelde saniyeler içinde otomatik sistemler tarafından alınır; bu yüzden "birkaç gün sonra bakarım" yaklaşımı işe yaramaz.

Sık sorulanlar

Alan adı ile hosting aynı yerden mi alınmalı? Şart değil. Ayrı yerlerden almak yönetimi biraz daha teknik hâle getirir ama bir sağlayıcıya bağımlılığı azaltır. Önemli olan ikisinin de sizin hesabınızda olması.

Kayıt firmasını değiştirirsem sitem kapanır mı? DNS kayıtlarını doğru taşırsanız hayır. Kapanmaların sebebi transferin kendisi değil, transfer sırasında DNS kayıtlarının kopyalanmamış olmasıdır.

Alan adımı başkasına devredebilir miyim? Evet. Kayıt firmaları hesaplar arası devir işlemini destekler; satış durumlarında bu yol kullanılır.

Birden fazla alan adı yönetiyorsanız

Marka koruması için yazım hatası varyantlarını ve farklı uzantıları almak yaygın bir uygulamadır. Bu adlar arttıkça takip zorlaşır ve genelde unutulan da bu ikincil adlar olur.

İki alışkanlık işi kolaylaştırır: hepsini aynı kayıt firmasında toplamak ve bitiş tarihlerini aynı aya denk getirmek. Böylece yılda tek bir kontrol yeterli olur. İkincil adları ayrıca yapılandırmaya gerek yok; hepsini asıl alan adınıza kalıcı yönlendirmek en sade çözümdür.

Alan adınızın bitiş tarihini, kayıt firmasını ve DNS kayıtlarını Alan Adı Sorgulama aracıyla görebilir, yeni bir ad almadan önce müsaitliğini Domain Sorgulama sayfasından kontrol edebilirsiniz.